eTawau › Sarawak砂拉越Sarawak › Kuching Division古晉省Bahagian Kuching › Kuching City古晉市Bandar Raya Kuching
Kuching Waterfront and the Sarawak RiverPhoto: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 4 Feb 2013
City · Kuching Division · Sarawak城市 · 古晉省 · 砂拉越Bandar raya · Bahagian Kuching · Sarawak

Kuching古晉Kuching

古晉 A river town of nipah huts that became the capital of Sarawak由河邊亞答屋聚落發展成砂拉越首府的城市Penempatan pondok nipah di tepi sungai yang menjadi ibu negeri Sarawak
Status地位TarafCity since 1 Aug 19881988年8月1日升格為市Bandar raya sejak 1 Ogos 1988Kuching City Day古晉市日Hari Bandar Raya Kuching
Councils地方政府Pihak berkuasa tempatanDBKU (north) · MBKS (south)北市市政廳 · 南市市政局DBKU (utara) · MBKS (selatan)two councils, one city一市兩個市政機構dua majlis, satu bandar raya
Area面積Keluasanabout 431 km²約431平方公里kira-kira 431 km²369.48 + 61.53 km²; other figures exist369.48 + 61.53;另有不同數字369.48 + 61.53; ada angka lain
People (Census 2020)人口(2020年普查)Penduduk (Banci 2020)609,205Kuching District, not the city alone古晉縣,非單指市區Daerah Kuching, bukan bandar sahaja
River河流SungaiSarawak River砂拉越河Sungai Sarawakabout 120 km long全長約120公里kira-kira 120 km panjang
Rain雨量Hujanabout 4,200 mm a year每年約4,200毫米kira-kira 4,200 mm setahun
1

Where the city sits城市的地理位置Kedudukan bandar

Land & Water

Kuching grew on the Sarawak River at the south-western tip of Sarawak. The river is about 120 km long and drains about 1,500 km²; above the city it splits into the Sarawak Kanan and Sarawak Kiri. The city is low: its average height is about 8 m above the sea, and its highest point, Mount Santubong (810 m), stands about 35 km to the north. Rain is heavy — about 4,200 mm a year.

古晉建在砂拉越西南端的砂拉越河畔。砂拉越河全長約120公里,集水面積約1,500平方公里;在市區上游分為右砂拉越河(Sarawak Kanan)與左砂拉越河(Sarawak Kiri)。市區地勢低,平均海拔約8米;最高點山都望山(810米)位於市中心以北約35公里。這裡雨量充沛,每年約4,200毫米。

Kuching tumbuh di tebing Sungai Sarawak di hujung barat daya Sarawak. Sungai ini kira-kira 120 km panjang dengan kawasan tadahan kira-kira 1,500 km²; di hulu bandar ia bercabang kepada Sarawak Kanan dan Sarawak Kiri. Bandar ini rendah: purata ketinggiannya kira-kira 8 m dari paras laut, dan titik tertingginya, Gunung Santubong (810 m), terletak kira-kira 35 km ke utara. Hujan lebat — kira-kira 4,200 mm setahun.

The river is tidal. Below the barrage the tide can rise and fall by about 6 m. For more than a century Kuching flooded when heavy rain met a high tide. The worst flood on record was in 1963; later big floods came in February 2003, January 2004 and January 2009.

砂拉越河受潮汐影響,閘壩下游潮差可達約6米。一百多年來,每當大雨遇上大潮,古晉就會水災。有紀錄以來最嚴重的是1963年,之後較大的水災發生在2003年2月、2004年1月和2009年1月。

Sungai ini berpasang surut. Di hilir benteng, beza pasang surut boleh mencapai kira-kira 6 m. Lebih seabad Kuching dilanda banjir apabila hujan lebat bertembung dengan air pasang. Banjir paling teruk direkodkan pada 1963; banjir besar kemudian berlaku pada Februari 2003, Januari 2004 dan Januari 2009.

The barrage: a gate at the river mouth閘壩:河口的大門Benteng: pintu di muara sungai

The Sungai Sarawak Regulation Scheme built the Bako causeway (August 1993) and then a barrage of five radial gates with a 125 m shiplock and a bridge, finished in November 1997 at a cost of RM150 million. It began operating on 1 December 1997. Its jobs: to hold back tidal and river floods, to protect Kuching's water supply and to keep mud off the beaches at Santubong and Damai. Since then the barrage is the only outlet of the river basin.

砂拉越河調節計劃先建峇哥堤道(1993年8月),再建一座有五道弧形閘門、125米船閘和一座橋的閘壩,1997年11月完工,耗資1億5千萬令吉,1997年12月1日開始運作。它的任務是阻擋潮水和河水氾濫、保護古晉的水源,並減少泥沙流到山都望和達邁海灘。從此,閘壩成為整個流域唯一的出口。

Skim Pengawalan Sungai Sarawak membina tambak Bako (Ogos 1993) dan kemudian benteng lima pintu jejari dengan kunci kapal 125 m serta jambatan, siap November 1997 dengan kos RM150 juta. Ia mula beroperasi pada 1 Disember 1997. Tugasnya: menahan banjir pasang dan banjir sungai, melindungi bekalan air Kuching dan mengurangkan lumpur di pantai Santubong dan Damai. Sejak itu benteng ini satu-satunya saluran keluar lembangan sungai.

Mt Santubong 810 m山都望山 810米Gunung Santubong 810 m Kuching Wetlands NP古晉濕地國家公園TN Tanah Lembap Kuching Sarawak River砂拉越河Sungai Sarawak old town舊市區pekan lama Waterfront · MBKS河濱公園 · 南市Tebingan · MBKS Astana Fort Margherita瑪格烈達堡Kubu Margherita Darul Hana BridgeDarul Hana 橋Jambatan Darul Hana Petra Jaya · DBKUPetra Jaya · 北市Petra Jaya · DBKU Satok market沙督市場Pasar Satok Sama Jaya barrage閘壩benteng port →港口 →pelabuhan → to Batu Kitang & Bengoh dam (south)往 Batu Kitang 與 Bengoh 水壩(南)ke Batu Kitang & empangan Bengoh (selatan) N
Sketch map drawn by eTawau — not to scale, positions approximateeTawau 繪製的示意圖 — 未按比例,位置為約略Peta lakaran eTawau — tidak ikut skala, kedudukan anggaran

Sources: 資料來源:Sumber: Wikipedia, "Kuching" (geography, climate); Frontiers in Water, 11 Nov 2022 (river length, catchment, barrage as only outlet); WIT Press paper on the barrage (6 m tidal range); Sarawak Rivers Board, SSRS general information; Sarawak Ministry of Transport, 2025 (operations from 1 Dec 1997); UNIMAS project report by Jong Swee Lek (flood years).

2

How the city grew城市如何發展Bagaimana bandar berkembang

Why "Kuching"?為甚麼叫「古晉」?Mengapa "Kuching"?

Nobody knows for sure. A 1909 history of Sarawak says the town took its name from a small stream that ran through it into the main river; a 19th-century writer, Harriette McDougall, called that stream "Sungai Kuching". Other ideas: the Malay word kucing (cat); the mata kucing fruit tree, which gave its name to Bukit Mata Kuching; the Indian port of Cochin; or the Chinese 古井 "old well". eTawau does not choose between them.

沒有人能確定。1909年出版的一本砂拉越史書說,市名來自一條流經市區、注入大河的小溪;19世紀的作者麥杜嘉夫人(Harriette McDougall)稱這條小溪為「Sungai Kuching」。其他說法包括:馬來語 kucing(貓);mata kucing 果樹(Bukit Mata Kuching 山因此得名);印度港口科欽(Cochin);或華語「古井」。eTawau 不作取捨。

Tiada siapa tahu dengan pasti. Sebuah sejarah Sarawak tahun 1909 menyatakan pekan ini mengambil nama daripada anak sungai kecil yang mengalir melaluinya ke sungai utama; penulis abad ke-19, Harriette McDougall, memanggil anak sungai itu "Sungai Kuching". Pendapat lain: perkataan Melayu kucing; pokok buah mata kucing yang memberi nama Bukit Mata Kuching; pelabuhan Cochin di India; atau "perigi lama" 古井 dalam bahasa Cina. eTawau tidak memilih antara pendapat ini.

Aerial view of terrace houses at Tabuan Jaya, Kuching
Tabuan Jaya from the air: rows of new terrace houses, a school and playing field — the city spreading east from the old town從空中看 Tabuan Jaya:一排排新的排屋、學校與運動場 — 城市從舊市區向東擴展Tabuan Jaya dari udara: deretan rumah teres baharu, sekolah dan padang — bandar berkembang ke timur dari pekan lama · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 24 Mar 2013

Sources: 資料來源:Sumber: Wikipedia, "Kuching" (1827, 1841, 1872, 1888, 1941–46, 1953, 1963 and the name theories, after Bampfylde & Baring-Gould 1909 and Ring & Salkin 1996); Malaysiakini (1839, 1884); The Edge, 2026 (Main Bazaar 1864); Sarawak Heritage Society list of gazetted heritage, May 2026 (Astana 1870, Fort Margherita 1879); Borneo Post, 1 Aug 2022 (city status); Wikipedia, "Kuching Waterfront"; Sarawak Tourism (Satok market move); Malay Mail, 12 Nov 2017 (bridge); The Star, 18 Nov 2021 (UNESCO); Borneo Post, 18 May 2026 (ART).

3

The people城市居民Penduduk

People & Land Use

Kuching is where Sarawak's peoples meet: Malays, Chinese, Bidayuh and Iban are the largest groups, with Melanau, Indians and others. In the 2020 Census, Kuching District had 609,205 people; 558,113 of them (92%) lived in urban areas. The bar shows religion in the district:

古晉是砂拉越各族群匯聚之地:馬來人、華人、比達友人和伊班人人數最多,另有馬蘭諾人、印度人等。根據2020年人口普查,古晉縣有609,205人,其中558,113人(92%)住在城市地區。下圖是該縣的宗教分佈:

Kuching tempat bertemunya kaum-kaum Sarawak: Melayu, Cina, Bidayuh dan Iban kumpulan terbesar, bersama Melanau, India dan lain-lain. Dalam Banci 2020, Daerah Kuching mempunyai 609,205 penduduk; 558,113 orang (92%) tinggal di kawasan bandar. Bar di bawah menunjukkan agama di daerah ini:

Muslim伊斯蘭教Islam 40.6%Christian基督教Kristian 32.7%Buddhist佛教Buddha 24.6%Hindu, other, none or not stated印度教、其他、無宗教或未說明Hindu, lain-lain, tiada atau tidak dinyatakan 2.1%

The old heart of the city is different from the district as a whole. In the Bandar Kuching parliamentary seat — about 35 km² around the old town — 64.5% of the 116,280 people were Chinese and 34.6% Bumiputera in 2020. Across the river, Malay kampungs line the north bank opposite the Waterfront.

老市區的人口結構與全縣不同。2020年,涵蓋老市區一帶約35平方公里的「古晉市區」國會選區有116,280人,其中華人佔64.5%,土著佔34.6%。河的北岸、河濱公園對面,則是一排排馬來甘榜。

Pusat lama bandar berbeza daripada daerah secara keseluruhan. Di kawasan parlimen Bandar Kuching — kira-kira 35 km² di sekitar pekan lama — 64.5% daripada 116,280 penduduk ialah Cina dan 34.6% Bumiputera pada 2020. Di seberang sungai, kampung-kampung Melayu berderet di tebing utara bertentangan Tebingan.

Sources: 資料來源:Sumber: Department of Statistics Malaysia, Census 2020, via citypopulation.de (district total, urban, religion); Galen Centre, Community Health Report Card, Bandar Kuching, 2026, from DOSM data (seat figures); Wikipedia, "Bandar Kuching (federal constituency)" (area); eTawau, Vanishing Kuching (kampungs).

4

How the city makes a living城市的經濟生計Ekonomi bandar

People & Land Use

Kuching was a trading post for jungle produce. Today most people work in services — government, schools and universities, banks, shops and food — while the port and three industrial areas (Pending, Demak Laut and Sama Jaya) make and move goods.

古晉起初是森林產品的貿易站。今天大部分人從事服務業 — 政府機構、學校與大學、銀行、商店與餐飲;港口和三個工業區(Pending、Demak Laut 和 Sama Jaya)則負責生產與運輸。

Kuching bermula sebagai pos dagangan hasil hutan. Hari ini kebanyakan orang bekerja dalam sektor perkhidmatan — kerajaan, sekolah dan universiti, bank, kedai dan makanan — manakala pelabuhan dan tiga kawasan perindustrian (Pending, Demak Laut dan Sama Jaya) mengeluarkan dan menggerakkan barangan.

Photo wanted — Please email us eTawau@yahoo.com徵求照片 — 請電郵 eTawau@yahoo.comFoto diperlukan — sila e-mel eTawau@yahoo.com
Port港口Pelabuhan

Kuching Port古晉港Pelabuhan Kuching

Run by the Kuching Port Authority since 1961. Ships left the old Tanah Puteh wharf for Pending (opened 8 Sep 1988) and Senari (opened 24 Nov 1999), where containers are handled.

由1961年成立的古晉港務局管理。船隻從舊的 Tanah Puteh 碼頭遷往 Pending(1988年9月8日啟用)和處理貨櫃的 Senari(1999年11月24日啟用)。

Diurus oleh Lembaga Pelabuhan Kuching sejak 1961. Kapal berpindah dari dermaga lama Tanah Puteh ke Pending (dibuka 8 Sep 1988) dan Senari (dibuka 24 Nov 1999) yang mengendalikan kontena.

2025: a record 10.42 million tonnes and 325,000 TEU — up from 0.7 million tonnes in 1975.2025年創紀錄處理1,042萬噸貨物和32萬5千個標準貨櫃 — 1975年只有70萬噸。2025: rekod 10.42 juta tan dan 325,000 TEU — berbanding 0.7 juta tan pada 1975.

Aerial view at Sama Jaya
Industry工業Industri

Sama Jaya Free Industrial ZoneSama Jaya 自由工業區Zon Perindustrian Bebas Sama Jaya

Set up by the state in 1991 for electronics: silicon wafers, hard-disk parts, solar cells and chips.

州政府於1991年設立,發展電子業:矽晶圓、硬碟零件、太陽能電池與晶片。

Ditubuhkan oleh negeri pada 1991 untuk elektronik: wafer silikon, komponen cakera keras, sel solar dan cip.

By 2025: about RM15.4 billion invested and more than 15,000 jobs.至2025年:投資約154億令吉,創造逾1萬5千個職位。Setakat 2025: pelaburan kira-kira RM15.4 bilion dan lebih 15,000 pekerjaan.

Market市場Pasar

Medan Niaga SatokMedan Niaga Satok 市場Medan Niaga Satok

The weekend market that began in the city centre and grew up on Jalan Satok moved across the river on 1 January 2013. Jungle ferns (midin), wild fruit, salted terubok fish and forest honey are sold beside farm produce.

源自市中心、後來在沙督路壯大的週末市場,於2013年1月1日遷到河對岸。野生蕨菜(midin)、野果、鹹 terubok 魚和野蜂蜜與農產品並排出售。

Pasar hujung minggu yang bermula di pusat bandar dan berkembang di Jalan Satok berpindah ke seberang sungai pada 1 Januari 2013. Pucuk midin, buah hutan, ikan terubok masin dan madu hutan dijual bersama hasil ladang.

Traders: 1,251 (minister, Jan 2014) or about 2,500 (The Star, Dec 2014) — the counts differ.攤商數目:1,251(部長,2014年1月)或約2,500(星報,2014年12月)— 兩者不同。Peniaga: 1,251 (menteri, Jan 2014) atau kira-kira 2,500 (The Star, Dis 2014) — angka berbeza.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →

A city of food美食之都Bandar makanan

In November 2021 UNESCO accepted Kuching into its Creative Cities Network as a City of Gastronomy, after an application by Kuching South City Council. It was the first Malaysian city in the network. UNESCO's note links Kuching's food to the biodiversity of Borneo — the same forest produce sold at Satok. For how wild plants and animals reach town markets, see eTawau's pages on Pasar Teresang, Kapit and Tamu Donggongon.

2021年11月,在古晉南市市政局申請後,聯合國教科文組織把古晉列入創意城市網絡的「美食之都」,是馬來西亞第一個加入的城市。教科文組織的介紹把古晉美食與婆羅洲的生物多樣性連在一起 — 正是沙督市場上那些森林產品。想了解野生動植物如何進入市鎮市場,請看 eTawau 的加帛 Teresang 市場和Donggongon 集市兩頁。

Pada November 2021 UNESCO menerima Kuching ke dalam Rangkaian Bandar Kreatif sebagai Bandar Gastronomi, selepas permohonan Majlis Bandaraya Kuching Selatan. Ia bandar Malaysia pertama dalam rangkaian itu. Nota UNESCO mengaitkan makanan Kuching dengan biodiversiti Borneo — hasil hutan yang sama dijual di Satok. Untuk melihat bagaimana tumbuhan dan haiwan liar sampai ke pasar bandar, baca halaman eTawau tentang Pasar Teresang, Kapit dan Tamu Donggongon.

Sources: 資料來源:Sumber: Wikipedia, "Kuching" (economy, industrial areas); Asian Port Authorities / KPA, 2005 (Tanah Puteh, Pending, Senari dates); Borneo Post, 16 May 2026 (2025 record, 1975 figure); Wikipedia, "Sama Jaya Free Industrial Zone"; Sarawak Premier's Department, 2025 (RM15.4 billion, 15,000 jobs); Sarawak Tourism and DBKU (Medan Niaga Satok from 1 Jan 2013); Borneo Post, 29 Jan 2014 and The Star, 23 Dec 2014 (trader counts); UNESCO Malaysia; The Star, 18 Nov 2021.

5

Nature in the city城中的自然Alam semula jadi dalam bandar

Ecosystems & Biodiversity

Kuching still has wild places inside or right beside the city — a heath forest among housing estates, mangroves at the river mouths, and the hills of the north bank.

古晉市內或市邊仍保留野地 — 住宅區之間的石南林(kerangas)、河口的紅樹林,以及北岸的山丘。

Kuching masih mempunyai kawasan liar di dalam atau di sisi bandar — hutan kerangas di tengah taman perumahan, bakau di muara sungai dan bukit di tebing utara.

Photo wanted — Please email us eTawau@yahoo.com徵求照片 — 請電郵 eTawau@yahoo.comFoto diperlukan — sila e-mel eTawau@yahoo.com
Urban forest城市森林Hutan bandar

Sama Jaya Nature ReserveSama Jaya 自然保護區Rizab Alam Semula Jadi Sama Jaya

About 38 ha of kerangas (heath) forest with patches of peat forest, surrounded by the Tabuan Jaya suburb. It was part of the Stutong Protected Forest from 1950 and became a nature reserve in 2000 — Sarawak's first urban forest park. A lost slow loris was released here at a 2025 event.

約38公頃的石南林(kerangas),夾雜泥炭林,四周是 Tabuan Jaya 住宅區。它自1950年起屬於 Stutong 保護林,2000年成為自然保護區 — 砂拉越第一個城市森林公園。2025年一次活動中,一隻迷路的懶猴在這裡被放生。

Kira-kira 38 ha hutan kerangas dengan tompok hutan paya gambut, dikelilingi pinggir bandar Tabuan Jaya. Ia sebahagian Hutan Simpan Stutong sejak 1950 dan menjadi rizab alam pada 2000 — taman hutan bandar pertama Sarawak. Seekor kongkang yang sesat dilepaskan di sini dalam satu acara 2025.

Managed by Sarawak Forestry Corporation.由砂拉越林業機構管理。Diurus oleh Perbadanan Perhutanan Sarawak.

Wetland濕地Tanah lembap

Kuching Wetlands National Park古晉濕地國家公園Taman Negara Tanah Lembap Kuching

6,610 ha of saline mangrove on the Sibu Laut and Salak rivers, about 15 km from the city — the last protected part of the old Sarawak Mangrove Forest Reserve (first protected 1924, once about 17,000 ha). Mangroves: Rhizophora, Avicennia, Sonneratia. It shelters proboscis monkeys, silvered langurs and the lesser adjutant stork, and is a nursery for crocodiles.

位於 Sibu Laut 河與 Salak 河的6,610公頃鹹水紅樹林,距市區約15公里 — 舊「砂拉越紅樹林保留地」(1924年起受保護,曾達約1萬7千公頃)唯一仍受保護的部分。主要紅樹:Rhizophora、Avicennia、Sonneratia。這裡有長鼻猴、銀葉猴和禿鸛(lesser adjutant),也是鱷魚的育幼地。

6,610 ha bakau masin di Sungai Sibu Laut dan Salak, kira-kira 15 km dari bandar — bahagian terakhir yang dilindungi daripada Hutan Simpan Bakau Sarawak lama (dilindungi sejak 1924, dahulu kira-kira 17,000 ha). Bakau: Rhizophora, Avicennia, Sonneratia. Ia tempat bekantan, lotong kelabu dan burung botak kecil, serta tapak semaian buaya.

Ramsar Site no. 1568, 8 Nov 2005 — the first in Sarawak.2005年11月8日列為第1568號拉姆薩爾濕地,砂拉越第一個。Tapak Ramsar no. 1568, 8 Nov 2005 — yang pertama di Sarawak.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →
Photo wanted — Please email us eTawau@yahoo.com徵求照片 — 請電郵 eTawau@yahoo.comFoto diperlukan — sila e-mel eTawau@yahoo.com
City hill市內山丘Bukit bandar

Bukit SiolBukit Siol 山Bukit Siol

In August 2023 the Premier said about 45 ha of forest at Bukit Siol in Petra Jaya would be gazetted as a nature reserve, so that Kuching North would have its own, as Kuching South has Sama Jaya.

2023年8月,砂拉越總理表示,Petra Jaya 的 Bukit Siol 約45公頃森林將憲報為自然保護區,讓古晉北市也像南市的 Sama Jaya 一樣有自己的保護區。

Pada Ogos 2023 Premier berkata kira-kira 45 ha hutan di Bukit Siol, Petra Jaya akan diwartakan sebagai rizab alam, supaya Kuching Utara juga mempunyai rizab sendiri seperti Sama Jaya di Kuching Selatan.

Gazettal not yet confirmed by eTawau — Please email us eTawau@yahoo.com尚未確認是否已憲報 — 請電郵 eTawau@yahoo.comPewartaan belum disahkan eTawau — sila e-mel eTawau@yahoo.com

Sources: 資料來源:Sumber: Sarawak Tourism and Borneo Post, 27 Feb 2025 (Sama Jaya 38 ha, kerangas); UNIMAS thesis by Kueh Hsiao Chin, 2009 (heath and peat forest); Junior Wildlife Ranger blog, 2011 (Stutong 1950, reserve 2000); New Sarawak Tribune (slow loris); Ramsar Sites Information Service, site 1568; Sarawak visitor guide 2014 (17,000 ha, 1924); Star2 via MNS Kuching, 2015 (species); Borneo Post, 2012 (mangrove genera); Malay Mail, 1 Aug 2023 (Bukit Siol).

6

How the city works城市如何運作Bagaimana bandar berfungsi

Water供水Air

Bengoh dam→Sarawak Kiri→Batu Kitang→taps水龍頭paip

Since 1957 Kuching has drunk water taken from the Sarawak Kiri at Batu Kitang. In dry years the intake ran low, so a 63 m concrete dam was built upstream at Bengoh (work began August 2007; the reservoir was full on 7 February 2016). It stores about 144 million m³ and releases water in dry spells.

古晉自1957年起飲用從 Batu Kitang 抽取的左砂拉越河水。乾旱年份取水口水位過低,因此在上游 Bengoh 興建一座63米高的混凝土水壩(2007年8月動工,2016年2月7日蓄滿)。水庫可蓄水約1億4千4百萬立方米,在乾旱時放水。

Sejak 1957 Kuching meminum air yang diambil dari Sarawak Kiri di Batu Kitang. Pada tahun kering paras air rendah, maka empangan konkrit 63 m dibina di hulu, di Bengoh (kerja bermula Ogos 2007; takungan penuh pada 7 Februari 2016). Ia menyimpan kira-kira 144 juta m³ dan melepaskan air semasa kemarau.

In September 2026 the dam level fell, but Sarawak Water said raw water was still enough.

2026年9月水壩水位下降,但砂拉越水務公司表示原水仍然足夠。

Pada September 2026 paras empangan menurun, tetapi Sarawak Water berkata air mentah masih mencukupi.

Rain & floods雨水與水災Hujan & banjir

drains排水溝longkang→river河流sungai→barrage gates閘壩pintu benteng→sea大海laut

The barrage (section 1) closes against high tides and opens to let flood water out. Students at UNIMAS have modelled pumping stations and an 8 km flood bypass channel from Kampung Paroh to the Salak river as further help.

閘壩(見第1節)在大潮時關閉,水災時開閘放水。砂拉越大學的學生曾以模型研究抽水站,以及一條從 Kampung Paroh 到 Salak 河、長8公里的分洪道。

Benteng (bahagian 1) ditutup ketika air pasang besar dan dibuka untuk melepaskan air banjir. Pelajar UNIMAS telah memodelkan stesen pam dan terusan pintasan banjir 8 km dari Kampung Paroh ke Sungai Salak sebagai bantuan tambahan.

Rubbish垃圾Sampah

collection收集kutipan→Mambong→landfill · incinerators堆填區 · 焚化爐tapak pelupusan · insinerator

Kuching's rubbish goes to the Kuching Integrated Waste Management Park at Mambong, about 27 km from the city: 112 ha with a sanitary landfill, a secure landfill for hazardous waste, a leachate treatment plant and incinerators (2004, 2014). Landfill gas now runs a small power prototype.

古晉的垃圾運往距市區約27公里、位於 Mambong 的古晉綜合廢物管理園:佔地112公頃,有衛生堆填區、危險廢物安全堆填區、滲濾液處理廠和焚化爐(2004年、2014年)。現在堆填區沼氣已用於一個小型發電原型。

Sampah Kuching dihantar ke Taman Pengurusan Sisa Bersepadu Kuching di Mambong, kira-kira 27 km dari bandar: 112 ha dengan tapak pelupusan sanitari, tapak pelupusan selamat untuk sisa berbahaya, loji rawatan larut resap dan insinerator (2004, 2014). Gas tapak pelupusan kini menjana prototaip elektrik kecil.

How much a day? About 513 tonnes from the three Kuching councils (Trienekens, older figure) or about 700 tonnes once Samarahan and part of Serian were added (2025).

每天多少?三個古晉地方政府約513噸(Trienekens 較早的數字),加上三馬拉漢和部分西連後約700噸(2025年)。

Berapa sehari? Kira-kira 513 tan dari tiga majlis Kuching (angka Trienekens yang lebih lama) atau kira-kira 700 tan selepas Samarahan dan sebahagian Serian ditambah (2025).

Moving around交通Pengangkutan

airport機場lapangan terbangbus巴士basARTriver boats渡船perahu tambang

The Kuching Urban Transportation System is building hydrogen-powered ART (rubber-tyred, guided) lines: Blue Line Rembus (Samarahan) – Hikmah Exchange, 27.6 km; Red Line Kuching Sentral – airport – Pending, 12.3 km; Green Line Pending – Yayasan Sarawak, with feeder buses to Damai. A pilot run Rembus – Northbank (Stutong) is planned for the fourth quarter of 2026, full Phase 1 by the third quarter of 2030. A new airport is planned at Tanjung Embang, Asajaya.

古晉城市交通系統正在興建氫能 ART(膠輪導向)路線:藍線 Rembus(三馬拉漢)至 Hikmah Exchange,27.6公里;紅線 Kuching Sentral 經機場至 Pending,12.3公里;綠線 Pending 至 Yayasan Sarawak,再以接駁巴士到達邁。Rembus 至 Northbank(Stutong)的試運行計劃於2026年第四季,第一期全線預計2030年第三季完成。新機場計劃建在 Asajaya 的 Tanjung Embang。

Sistem Pengangkutan Bandar Kuching sedang membina laluan ART berkuasa hidrogen (tayar getah, berpandu): Laluan Biru Rembus (Samarahan) – Hikmah Exchange, 27.6 km; Laluan Merah Kuching Sentral – lapangan terbang – Pending, 12.3 km; Laluan Hijau Pending – Yayasan Sarawak, dengan bas perantara ke Damai. Operasi rintis Rembus – Northbank (Stutong) dirancang pada suku keempat 2026, Fasa 1 penuh menjelang suku ketiga 2030. Lapangan terbang baharu dirancang di Tanjung Embang, Asajaya.

Sources: 資料來源:Sumber: British Dam Society paper by Morison, 2010 (since 1957, 63 m dam); NAIM, 2010 (144.1 million m³, work from Aug 2007); Borneo Post, 19 Feb 2016 (reservoir full 7 Feb 2016); The Star and Borneo Post, 3 Sep 2026 (dam level); UNIMAS project reports by Mohamad (2009) and Jong (bypass channel); New Sarawak Tribune and Trienekens (Mambong, 112 ha, 27 km, 513 t/day); The Borneo Post, 2018 (incinerators 2004 and 2014); Trienekens and UKAS, 2025 (about 700 t/day, gas-to-energy); Borneo Post and The Star, 18 May 2026 (ART pilot and timetable); The Star, 12 Jan 2026 (lines, new airport).

7

Change & conservation變遷與保育Perubahan & pemuliharaan

Change & Conservation

Old Kuching survived the fire of 1884 and the war, and much of it is protected by law: the Astana, the old Court House, Fort Margherita and the Square Tower were gazetted under the Antiquities Ordinance on 10 February 1971; the Round Tower, the Pavilion and the 1926 Satok suspension bridge followed in 1985. The Satok bridge collapsed on 7 October 2004; in 2017 the state decided to rebuild it.

老古晉熬過1884年大火和戰爭,許多建築受法律保護:Astana、舊法院、瑪格烈達堡和方塔於1971年2月10日根據古物條例憲報;圓塔、Pavilion 大樓和1926年的沙督吊橋則於1985年列入。沙督吊橋於2004年10月7日倒塌,2017年州政府決定重建。

Kuching lama terselamat daripada kebakaran 1884 dan peperangan, dan banyak bahagiannya dilindungi undang-undang: Astana, Mahkamah lama, Kubu Margherita dan Menara Segi Empat diwartakan di bawah Ordinan Barang Purba pada 10 Februari 1971; Menara Bulat, Bangunan Pavilion dan Jambatan Gantung Satok 1926 menyusul pada 1985. Jambatan Satok runtuh pada 7 Oktober 2004; pada 2017 negeri memutuskan membinanya semula.

The river and its edges are changing too. Studies at UNIMAS have looked at how the barrage changed water quality above it, and say better sewage treatment is needed to keep the city's water source clean. A 2022 study warns that with rising seas, many low-lying places along the Sarawak River could flood 1–4 m deep by 2050. In 2025 the state transport minister urged the federal government to speed up RM150 million of repair work on the barrage. Around the wetlands park, about one third of the park (some 2,000 ha) had been affected by development by 2010.

河流與河岸也在改變。砂拉越大學的研究探討閘壩如何改變上游水質,並指出必須改善污水處理,才能保護城市水源。2022年的一項研究警告,隨著海平面上升,到2050年砂拉越河沿岸許多低窪地區可能淹水1至4米。2025年州交通部長促請聯邦政府加快1億5千萬令吉的閘壩修復工程。在濕地公園一帶,到2010年約三分之一(約2,000公頃)已受到發展影響。

Sungai dan tebingnya juga berubah. Kajian di UNIMAS meneliti bagaimana benteng mengubah kualiti air di hulunya, dan menyatakan rawatan kumbahan yang lebih baik diperlukan untuk menjaga sumber air bandar. Kajian 2022 memberi amaran bahawa dengan kenaikan paras laut, banyak kawasan rendah di sepanjang Sungai Sarawak boleh dinaiki air sedalam 1–4 m menjelang 2050. Pada 2025 menteri pengangkutan negeri menggesa kerajaan persekutuan mempercepat kerja pembaikan benteng bernilai RM150 juta. Di sekitar taman tanah lembap, kira-kira satu pertiga taman (kira-kira 2,000 ha) telah terjejas oleh pembangunan menjelang 2010.

Some change has a human cost: after Darul Hana Bridge opened, the boatmen who have rowed tambang across the river since the Brooke years lost much of their trade.

有些改變也有代價:Darul Hana 橋開放後,自布洛克時代就在河上划 tambang 渡船的船夫失去了大部分生意。

Sesetengah perubahan ada kos kepada manusia: selepas Jambatan Darul Hana dibuka, pengayuh perahu tambang yang menyeberangkan orang sejak zaman Brooke kehilangan banyak pelanggan.

A tambang boat on the Sarawak River
A tambang waiting for passengers等客的 tambang 渡船Tambang menunggu penumpang · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 26 Mar 2013

Where sources disagree各來源說法不一之處Apabila sumber berbeza

  • City area: 369.48 km² (DBKU) + 61.53 km² (MBKS) = about 431 km²; Wikipedia's infobox gives 450.02 km² (378.20 + 71.82).市區面積:369.48(北市)+ 61.53(南市)= 約431平方公里;維基百科資料框則為450.02平方公里(378.20 + 71.82)。Keluasan bandar: 369.48 km² (DBKU) + 61.53 km² (MBKS) = kira-kira 431 km²; kotak maklumat Wikipedia memberi 450.02 km² (378.20 + 71.82).
  • City population: 402,738 (a DOSM figure quoted by kuchingborneo.info) or 514,658 (Wikipedia, citing DOSM 2022). Kuching District was 609,205 in the 2020 Census, but Sarawak Facts and Figures 2021 gives 691,300 for 2020.市區人口:402,738(kuchingborneo.info 引用的統計局數字)或514,658(維基百科引用統計局2022年)。古晉縣2020年普查為609,205人,但《砂拉越資料2021》給出的2020年數字是691,300。Penduduk bandar: 402,738 (angka DOSM dipetik kuchingborneo.info) atau 514,658 (Wikipedia, memetik DOSM 2022). Daerah Kuching 609,205 dalam Banci 2020, tetapi Sarawak Facts and Figures 2021 memberi 691,300 untuk 2020.
  • Which Malaysian city came first? The Borneo Post (2022) says Kuching was the third city, after Kuala Lumpur and Ipoh; Wikipedia's MBKS article says fourth; a UiTM paper says second.古晉是馬來西亞第幾個城市?婆羅洲郵報(2022)說是第三個(次於吉隆坡和怡保);維基百科南市市政局條目說第四個;一篇 UiTM 論文說第二個。Bandar raya keberapa di Malaysia? Borneo Post (2022) kata ketiga, selepas Kuala Lumpur dan Ipoh; rencana Wikipedia MBKS kata keempat; kertas UiTM kata kedua.
  • Square Tower: 1879 in Sarawak Tourism and most guides; 1886 in the Sarawak Heritage Society's list of gazetted buildings.方塔:砂拉越旅遊局及多數指南說1879年;砂拉越文物協會的憲報建築清單說1886年。Menara Segi Empat: 1879 menurut Sarawak Tourism dan kebanyakan panduan; 1886 dalam senarai bangunan diwartakan Persatuan Warisan Sarawak.
  • Old Court House: 1874 (heritage list) or 1871 (Old Kuching Smart Heritage trail).舊法院:1874年(文物清單)或1871年(老古晉智慧文物步道)。Mahkamah Lama: 1874 (senarai warisan) atau 1871 (laluan Old Kuching Smart Heritage).
  • Tua Pek Kong temple: history traced to 1843; "officially" 1876 (Frommer's); possibly before 1839 or about 1820 (other sources).大伯公廟:歷史可追溯至1843年;「官方」說1876年(Frommer's);也有說1839年以前或約1820年。Tokong Tua Pek Kong: sejarah dikesan ke 1843; "rasmi" 1876 (Frommer's); mungkin sebelum 1839 atau kira-kira 1820 (sumber lain).
  • Great Fire of 1884: about 160 buildings (Amazing Borneo) or more than 190 shops (New Sarawak Tribune, via The Edge).1884年大火:約160座建築(Amazing Borneo)或逾190間店鋪(新砂拉越論壇報,經 The Edge 引述)。Kebakaran Besar 1884: kira-kira 160 bangunan (Amazing Borneo) atau lebih 190 kedai (New Sarawak Tribune, melalui The Edge).
  • Darul Hana Bridge length: 335 m (designer KTA, SEDC data) or 276 m (Wikipedia infobox).Darul Hana 橋長度:335米(設計公司 KTA、SEDC 資料)或276米(維基百科資料框)。Panjang Jambatan Darul Hana: 335 m (pereka KTA, data SEDC) atau 276 m (kotak maklumat Wikipedia).
  • Kuching Wetlands National Park: gazetted in 1992 (Wikipedia) or in 2002 (Sarawak visitor guide and Sarawak Forestry).古晉濕地國家公園:1992年憲報(維基百科)或2002年(砂拉越旅遊指南及林業機構)。Taman Negara Tanah Lembap Kuching: diwartakan 1992 (Wikipedia) atau 2002 (panduan pelawat Sarawak dan Perhutanan Sarawak).

Sources: 資料來源:Sumber: Sarawak Heritage Society, list of gazetted heritage, 1 May 2026; Borneo Post (Satok bridge collapse 2004, rebuilt from 2017); UNIMAS thesis on barrage and water quality; Frontiers in Water, 2022; UKAS and Sarawak Ministry of Transport, 2025; Borneo Post, 21 Feb 2010, via Wild Singapore (wetlands impact); Bernama (tambang boatmen); and the sources named in each line of the box.

8

A walk through old Kuching漫步老古晉Berjalan di Kuching lama

A short walk along the south bank, then across the river. The years are those in the sources; see the box in section 7 where they disagree.

沿南岸走一小段,再過河。年份依據資料來源;有分歧之處見第7節的方框。

Berjalan sebentar di tebing selatan, kemudian menyeberang sungai. Tahun mengikut sumber; lihat kotak di bahagian 7 jika ada perbezaan.

A

Kuching Waterfront古晉河濱公園Tebingan Kuching

Opened on 4 September 1993 on the old wharves of the south bank — the first waterfront promenade built in Malaysia. From here the Astana, Fort Margherita and the Malay kampungs face you across the water.

1993年9月4日在南岸舊碼頭上開放,是馬來西亞第一個建成的河濱步道。從這裡望向對岸,可見 Astana、瑪格烈達堡和馬來甘榜。

Dibuka pada 4 September 1993 di atas dermaga lama tebing selatan — persiaran tebingan pertama dibina di Malaysia. Dari sini Astana, Kubu Margherita dan kampung Melayu kelihatan di seberang air.

Kuching Waterfront in the evening
Evening on the Waterfront, looking across to the north bank河濱公園的黃昏,望向北岸Petang di Tebingan, memandang ke tebing utara · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 26 Mar 2013
B

Square Tower方塔Menara Segi Empat

Built as a prison and fort beside the Pengkalan Batu landing, where the Rajahs stepped ashore from the Astana. It has also been a mess and a dance hall. Usually dated 1879; gazetted 1971.

建於 Pengkalan Batu 碼頭旁,曾是監獄和堡壘,拉惹從 Astana 渡河後在此上岸。後來也當過食堂和舞廳。一般認為建於1879年;1971年憲報為古蹟。

Dibina sebagai penjara dan kubu di sebelah pangkalan Pengkalan Batu, tempat Rajah mendarat dari Astana. Ia juga pernah menjadi dewan makan dan dewan tari. Biasanya bertarikh 1879; diwartakan 1971.

C

Old Court House舊法院Mahkamah Lama

The seat of the Brooke government and the city's main administrative centre from the late 19th century; it now holds the Ranee Museum and cafés. Built 1874 (or 1871); gazetted 1971.

19世紀末起是布洛克政府所在地與市行政中心,現設有 Ranee 博物館和咖啡館。建於1874年(或1871年);1971年憲報為古蹟。

Pusat kerajaan Brooke dan pusat pentadbiran utama bandar sejak akhir abad ke-19; kini menempatkan Muzium Ranee dan kafe. Dibina 1874 (atau 1871); diwartakan 1971.

Clock tower of the Old Court House, Kuching
The clock tower of the Old Court House舊法院的鐘樓Menara jam Mahkamah Lama · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 25 Nov 2005
D

Tua Pek Kong temple大伯公廟Tokong Tua Pek Kong

The oldest Chinese temple in Kuching (壽山亭), on the corner opposite the Chinese History Museum. Its history is traced to 1843; it survived the 1884 fire and the Japanese bombing nearby. The Wang Kang festival for the dead is held here.

古晉最古老的華人廟宇(壽山亭),位於華人歷史博物館對面街角。歷史可追溯到1843年,熬過1884年大火和附近的日軍轟炸。紀念先人的「王江」祭典在此舉行。

Tokong Cina tertua di Kuching (壽山亭), di sudut bertentangan Muzium Sejarah Cina. Sejarahnya dikesan ke 1843; ia terselamat daripada kebakaran 1884 dan pengeboman Jepun berhampiran. Perayaan Wang Kang untuk mengenang si mati diadakan di sini.

E

Main Bazaar and Carpenter Street海唇街與亞答街Main Bazaar dan Carpenter Street

Main Bazaar (1864) is Kuching's oldest street, a row of two- and three-storey shophouses facing the river. Behind it, Carpenter Street was the heart of the Chinese community. After the fire of 1884 the shophouses were rebuilt in brick.

海唇街(1864年)是古晉最古老的街道,一排面向河流的兩三層店屋。後面的亞答街是華人社群的中心。1884年大火後,店屋以磚重建。

Main Bazaar (1864) jalan tertua Kuching, deretan rumah kedai dua dan tiga tingkat menghadap sungai. Di belakangnya, Carpenter Street pusat masyarakat Cina. Selepas kebakaran 1884 rumah kedai dibina semula dengan batu bata.

Carpenter Street, Kuching
Shophouses on Carpenter Street亞答街的店屋Rumah kedai di Carpenter Street · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 4 Feb 2013
F

India Street and the Indian Mosque印度街與印度清真寺India Street dan Masjid India

A pedestrian street of cloth and household shops. Through a narrow lane stands the Masjid India, built by Sarawak's Indian Muslim community in 1837 — the oldest intact mosque in Sarawak.

一條賣布料和日用品的行人街。穿過一條窄巷,就是1837年由砂拉越印度穆斯林社群興建的印度清真寺 — 砂拉越現存最古老的完整清真寺。

Jalan pejalan kaki dengan kedai kain dan barang rumah. Melalui lorong sempit terdapat Masjid India, dibina oleh masyarakat Islam India Sarawak pada 1837 — masjid tertua yang masih utuh di Sarawak.

India Street in 2015 and 2016
India Street before and after its new roof: 2015 (left) and 2016 (right)印度街加蓋屋頂前後:2015年(左)與2016年(右)India Street sebelum dan selepas bumbung baharu: 2015 (kiri) dan 2016 (kanan) · Photo: 攝影:Foto: eTawau, 2015 / 2016
G

Darul Hana BridgeDarul Hana 橋Jambatan Darul Hana

An S-shaped footbridge (RM35 million) from the Waterfront to the new State Legislative Assembly building, opened on 11 November 2017. The design borrows from Bidayuh bamboo bridges; the name means "place of peace".

一座S形行人橋(3千5百萬令吉),連接河濱公園與新州議會大廈,2017年11月11日開放。設計取材自比達友族竹橋;名字意為「和平之地」。

Jambatan pejalan kaki berbentuk S (RM35 juta) dari Tebingan ke bangunan Dewan Undangan Negeri baharu, dibuka pada 11 November 2017. Reka bentuknya meminjam jambatan buluh Bidayuh; namanya bermaksud "tempat damai".

Golden Bridge signboard, 2015
In 2015 a signboard announced the "Golden Bridge"; it opened in 2017 as Darul Hana Bridge. The new State Assembly building is behind.2015年的告示牌宣佈興建「黃金橋」,2017年以 Darul Hana 橋之名開放。後方是新州議會大廈。Pada 2015 papan tanda mengumumkan "Golden Bridge"; ia dibuka pada 2017 sebagai Jambatan Darul Hana. Bangunan DUN baharu di belakang. · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 12 Apr 2015
H

Across the river: the Astana and Fort Margherita過河:Astana 與瑪格烈達堡Seberang sungai: Astana dan Kubu Margherita

Charles Brooke built the Astana in 1870 as a gift for his bride Margaret; it is now the official home of the Governor. Fort Margherita (1879), named after her, guarded the river approach; it now houses the Brooke Gallery. Both were gazetted in 1971.

查爾斯·布洛克於1870年建 Astana,作為送給新娘瑪格烈的禮物,現為州元首官邸。以她命名的瑪格烈達堡(1879年)守護河道,現設布洛克展覽館。兩者均於1971年憲報。

Charles Brooke membina Astana pada 1870 sebagai hadiah kepada pengantinnya Margaret; kini kediaman rasmi Yang di-Pertua Negeri. Kubu Margherita (1879), dinamakan sempena beliau, mengawal laluan sungai; kini menempatkan Galeri Brooke. Kedua-duanya diwartakan 1971.

The Astana at night
The Astana at night, from the Waterfront從河濱公園看夜晚的 AstanaAstana pada waktu malam, dari Tebingan · Photo: 攝影:Foto: Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 4 Feb 2013

Sources: 資料來源:Sumber: Wikipedia, "Kuching Waterfront" (4 Sep 1993, first waterfront); Sarawak Tourism, "Explore Kuching heritage in 2 hours" and Old Kuching Smart Heritage; Lonely Planet (Square Tower uses, Old Court House); Sarawak Heritage Society list, 2026; Wikipedia, "Tua Pek Kong Temple, Kuching"; eTawau Main Bazaar page (Wang Kang); The Edge, 2026 (Main Bazaar); Sarawak visitor guide 2014 (Masjid India 1837); Malay Mail, 12 Nov 2017 and emily2u (bridge); Frommer's (Astana, Fort Margherita); Lonely Planet / Patrick Comerford (Brooke Gallery).

9

East Malaysia's three cities, nearby places and more eTawau pages東馬三城、鄰近地方與更多 eTawau 頁面Tiga bandar raya Malaysia Timur, tempat berdekatan dan halaman eTawau lain

Malaysia's federal government gives city status (bandar raya) to only a few towns. In East Malaysia there are three: Kuching, Kota Kinabalu and Miri. eTawau has a page on each.

馬來西亞聯邦政府只把「城市」(bandar raya)地位授予少數市鎮。東馬只有三個:古晉、亞庇和美里。eTawau 為每個城市都有一頁介紹。

Kerajaan persekutuan Malaysia memberi taraf bandar raya kepada beberapa pekan sahaja. Di Malaysia Timur ada tiga: Kuching, Kota Kinabalu dan Miri. eTawau ada halaman bagi setiap satu.

Sarawak

Kuching古晉Kuchingyou are here本頁halaman ini

City since 1 August 19881988年8月1日升格為市Bandar raya sejak 1 Ogos 1988

Capital of Sarawak, on the tidal Sarawak River. A Brunei settlement of 1827 that became the seat of the Brooke Rajahs; two councils (DBKU north, MBKS south).

砂拉越首府,位於受潮汐影響的砂拉越河畔。1827年汶萊時代的聚落,後來成為布洛克拉惹的首府;由兩個市政機構(北市、南市)管理。

Ibu negeri Sarawak, di tebing Sungai Sarawak yang berpasang surut. Penempatan Brunei 1827 yang menjadi pusat pemerintahan Rajah Brooke; dua majlis (DBKU utara, MBKS selatan).

Sabah

Kota Kinabalu亞庇Kota Kinabalu

City since 2 February 20002000年2月2日升格為市Bandar raya sejak 2 Februari 2000

Capital of Sabah, on Gaya Bay facing the islands of Tunku Abdul Rahman Park. Founded as Jesselton in 1899 after the Gaya Island post was burned; one council (DBKK).

沙巴首府,位於加雅灣,面向東姑阿都拉曼公園的島嶼。加雅島的據點被焚毀後,於1899年以「哲斯頓」之名建立;由一個市政廳(亞庇市政廳)管理。

Ibu negeri Sabah, di Teluk Gaya menghadap pulau-pulau Taman Tunku Abdul Rahman. Diasaskan sebagai Jesselton pada 1899 selepas pos Pulau Gaya dibakar; satu majlis (DBKK).

Open the city page →打開城市頁面 →Buka halaman bandar →
Sarawak

Miri美里Miri

City since 20 May 20052005年5月20日升格為市Bandar raya sejak 20 Mei 2005

The oil town: Malaysia's first oil well, the "Grand Old Lady" on Canada Hill, struck oil in December 1910. The first Malaysian city that is not a state capital.

石油城:馬來西亞第一口油井 —— 加拿大山上的「老油井」(Grand Old Lady)於1910年12月出油。美里是馬來西亞第一個非州首府的城市。

Bandar minyak: telaga minyak pertama Malaysia, "Grand Old Lady" di Bukit Kanada, menemui minyak pada Disember 1910. Bandar raya pertama Malaysia yang bukan ibu negeri.

Open the city page →打開城市頁面 →Buka halaman bandar →

Sources: 資料來源:Sumber: Borneo Post, 1 Aug 2022 (Kuching); Wikipedia, "Kota Kinabalu City Hall" (2 Feb 2000); Wikipedia, "Miri" (20 May 2005; Sarawak Tourism and the 2014 Sarawak Visitors' Guide give 13 May 2005); Wikiwand, "Miri, Sarawak" (oil struck 22 Dec 1910); Wikipedia, "Miri" (first non-state-capital city).

Near Kuching古晉附近Berhampiran Kuching

Division省Bahagian

Kuching Division古晉省Bahagian Kuching

Land and water, ecosystems and farming of the whole division — Kuching, Bau and Lundu districts.

整個古晉省的土地與水、生態與農業 — 古晉、石隆門與倫樂三縣。

Tanah dan air, ekosistem dan pertanian seluruh bahagian — daerah Kuching, Bau dan Lundu.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →
Old town老街Pekan lama

Siniawan Old Town新堯灣老街Pekan Lama Siniawan

eTawau's page on the old bazaar town upriver.

eTawau 介紹上游老市鎮的頁面。

Halaman eTawau tentang pekan lama di hulu sungai.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →
Fishing village漁村Kampung nelayan

Kampung Telaga AirTelaga Air 村Kampung Telaga Air

A fishing village near the mouth of the Salak, beside the wetlands.

位於 Salak 河口、濕地旁的漁村。

Kampung nelayan berhampiran muara Salak, di sisi tanah lembap.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →
From the air空中看古晉Dari udara

Aerial views of Kuching古晉空照Pandangan udara Kuching

Wong Fook Yee's photos from the plane, 2008–2013.

Wong Fook Yee 在飛機上拍攝的照片,2008–2013年。

Foto Wong Fook Yee dari kapal terbang, 2008–2013.

Read the page →閱讀此頁 →Baca halaman →

More eTawau pages about Kuching更多 eTawau 古晉頁面Lagi halaman eTawau tentang Kuching

Hotels, shopping malls and clinic price lists that were on the old version of this page have been left out: that information changes quickly and is easy to find elsewhere.

本頁舊版中的酒店、購物商場和診所價目已刪除:這些資料變化快,在別處也容易找到。

Hotel, pusat beli-belah dan senarai harga klinik yang ada dalam versi lama halaman ini telah dibuang: maklumat itu cepat berubah dan mudah didapati di tempat lain.

10

Photos照片Foto

From a coffee shop on Carpenter Street, looking across to the temple
From a coffee shop on Carpenter Street, looking across to the temple從亞答街的咖啡店望向對面的廟宇Dari kedai kopi di Carpenter Street, memandang ke tokong di seberang · Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 4 Feb 2013
An old shop on Carpenter Street
An old shop on Carpenter Street亞答街的一間老店Kedai lama di Carpenter Street · Wong Fook Yee黃福裕Wong Fook Yee, 4 Feb 2013

Tap a photo to see it full screen. Do you have photos of Sama Jaya Nature Reserve, the Kuching Wetlands, Bukit Siol or the barrage? Please email us eTawau@yahoo.com.

點擊照片可全螢幕瀏覽。如果您有 Sama Jaya 自然保護區、古晉濕地、Bukit Siol 或閘壩的照片,請電郵 eTawau@yahoo.com。

Ketik foto untuk lihat skrin penuh. Ada foto Rizab Alam Sama Jaya, Tanah Lembap Kuching, Bukit Siol atau benteng? Sila e-mel eTawau@yahoo.com.

✎

Sources資料來源Sumber

  1. Wikipedia, "Kuching"
  2. Wikipedia, "Kuching North City Hall"
  3. Wikipedia, "Kuching South City Council"
  4. Borneo Post, "Happy 34th anniversary, Kuching City", 1 Aug 2022
  5. UCA News, Archdiocese of Kuching (council areas 369.48 and 61.53 km²)
  6. citypopulation.de, Kuching District (DOSM Census 2020)
  7. DOSM / Borneo Post, "Sarawak's population rises to over 2.56 mln in 2020", 16 Jun 2022
  8. Galen Centre, Community Health Report Card: Bandar Kuching, 2026
  9. kuchingborneo.info, "About Kuching"
  10. Sarawak Rivers Board, Sungai Sarawak Regulation Scheme
  11. Wikipedia, "Sungai Sarawak Regulation Scheme"
  12. Sarawak Ministry of Transport, barrage remedial works, 2025
  13. Frontiers in Water, sea-level rise and the Sarawak River, 11 Nov 2022
  14. WIT Press, "Operational aspects of a barrage in extreme climatic conditions"
  15. UNIMAS, Jong Swee Lek, flood diversion barrage modelling
  16. UNIMAS, Mohamad N. (2009), pumping stations with Kuching barrage
  17. UNIMAS thesis, barrage and water quality of the Sarawak River
  18. Malaysiakini, Kuching heritage (1839, 1884)
  19. The Edge Malaysia, culture and heritage streets of Kuching, 2026
  20. Amazing Borneo, cultural attractions in Kuching
  21. Sarawak Heritage Society, list of Sarawak gazetted heritage, 1 May 2026
  22. Sarawak Tourism, "Explore Kuching heritage in 2 hours"
  23. Sarawak Tourism (Chinese), Old Kuching Smart Heritage
  24. Wikipedia, "Kuching Waterfront"
  25. Wikipedia, "Darul Hana Bridge"
  26. Malay Mail, "RM35m Darul Hana Bridge at Kuching Waterfront officially opens", 12 Nov 2017
  27. KTA Consulting Engineers, Darul Hana Bridge (335 m)
  28. Bernama, tambang boat operators and the Darul Hana Bridge
  29. Wikipedia, "Tua Pek Kong Temple, Kuching"
  30. Frommer's, Tua Pek Kong Temple; The Astana and Fort Margherita
  31. Lonely Planet, Square Tower
  32. Sarawak Government, Sarawak Visitors' Guide 2014 (Masjid India, wetlands)
  33. Borneo Post, Satok suspension bridge
  34. Asian Port Authorities Malaysia, Kuching Port Authority history, 2005
  35. Borneo Post, "Kuching Port Authority hits record cargo volume", 16 May 2026
  36. Wikipedia, "Sama Jaya Free Industrial Zone"
  37. Sarawak Premier's Department, X-FAB Sarawak expansion, 2025
  38. Sarawak Tourism, Satok Weekend Market
  39. Borneo Post, "Business at Medan Niaga Satok to soar", 29 Jan 2014
  40. The Star, "A gamut of cultures at Medan Niaga Satok", 23 Dec 2014
  41. UNESCO Malaysia, Kuching – Creative City of Gastronomy
  42. The Star, "Kuching is first Malaysian city on Unesco's creative cities list for gastronomy", 18 Nov 2021
  43. Sarawak Tourism, Sama Jaya Nature Reserve
  44. Borneo Post, urban forest night walk, 27 Feb 2025
  45. UNIMAS, Kueh Hsiao Chin (2009), Sama Jaya Nature Reserve
  46. Junior Wildlife Ranger, Sama Jaya Nature Reserve, 2011
  47. New Sarawak Tribune, Urban Forest Night Walk
  48. Malay Mail, Bukit Siol to be gazetted as nature reserve, 1 Aug 2023
  49. Ramsar Sites Information Service, Kuching Wetlands National Park (1568)
  50. Wikipedia, "Kuching Wetlands National Park"
  51. Star2 via MNS Kuching, "Keeping wilderness wild in Sarawak", 2015
  52. Borneo Post via Wild Singapore News, Kuching Wetlands Ramsar listing, 21 Feb 2010
  53. British Dam Society, Morison, "Bengoh Dam, Sarawak", 2010
  54. NAIM, Bengoh Dam project
  55. Borneo Post, "No more dry taps and floods", 19 Feb 2016
  56. Borneo Post, Bengoh Dam level, 3 Sep 2026
  57. New Sarawak Tribune, councillors visit Kuching Integrated Waste Management Park
  58. Trienekens, MPP councillors visit KIWMP (513 t/day)
  59. Borneo Post via PressReader, solid waste study, 5 Oct 2018 (incinerators)
  60. Trienekens, gas-to-energy prototype (about 700 t/day)
  61. Borneo Post, "ART pilot ops set to kick off by this fourth quarter", 18 May 2026
  62. The Star, "ART system set to transform Sarawak transport", 12 Jan 2026
  63. The Exchange Asia, ART lines and lengths
  64. UiTM, Rafiella Benjamin, Kuching North City Hall, 2016
  65. Wikipedia, "Kota Kinabalu City Hall"
  66. Wikipedia, "Miri"
  67. Wikiwand, "Miri, Sarawak"
  68. Sarawak Government, Sarawak Visitors' Guide 2014, p. 79 (Miri 13 May 2005)

Earlier eTawau pages used here: Vanishing Kuching, Main Bazaar, the aerial-view pages and Wong Fook Yee's photographs.

本頁也參考了 eTawau 早期的頁面:《消失中的古晉》、海唇街、空照頁面,以及 Wong Fook Yee 的照片。

Halaman eTawau terdahulu yang digunakan: Vanishing Kuching, Main Bazaar, halaman pandangan udara dan foto Wong Fook Yee.

Know something we got wrong or missed? Please email us eTawau@yahoo.com發現錯誤或遺漏?請電郵 eTawau@yahoo.comAda maklumat yang salah atau tertinggal? Sila e-mel eTawau@yahoo.com